ప్రపంచవ్యాప్తంగా 120 కోట్ల మంది ప్రజలు దుర్భర దారిద్య్రంలో జీవనం సాగిస్తున్నారని ఐక్యరాజ్యసమితి యుఎన్‌డిపి(యునైటెడ్ నేషన్స్ డెవలప్‌మెంట్ ప్రోగ్రామ్) నివేదిక 2026 స్పష్టం చేసింది. గత ఏడాదితో పోలిస్తే ఈ ఏడాది నాటికి దుర్భర దారిద్య్రంలో మగ్గిపోయే ప్రజల సంఖ్య 5.15 కోట్లు అదనంగా పెరిగిందని నివేదిక పేర్కొంది. భారత ఉపఖండంలోని దేశాలలోనే ఈ ఘోర పేదరికం అనుభవించేవారు ఎక్కువ మంది ఉన్నారు. బాధితులలో ఎక్కువ మంది పిల్లలే. ఐతే పేదరికం, బహుముఖ పేదరికం అనుభవించే వారి సంఖ్య తగ్గిందని కూడా నివేదిక పేర్కొంది. గ్లోబల్ మల్టీడైమెన్షనల్ పావర్టీ ఇండెక్స్ 2026 నివేదికను అక్టోబర్ 2026లో విడుదల చేశారు. దీని ప్రకారం 89 దేశాలలో 33 దేశాలు 15 ఏళ్లలోపు తమ పేదరిక విలువను సగటుకు తగ్గించాయి.
ఆరోగ్యం, విద్య, జీవన ప్రమాణాలలో ఒకదానితో ఒకటి ముడిపడి ఉన్న కష్టాలను కొలిచే యుఎన్‌డిపి-ఆక్స్ ఫర్డ్ పావర్టీ అండ్ హ్యూమన్ డెవలప్‌మెంట్ ఇనీషియేటివ్ రెండూ కలిసి రూపొందించిన ప్రపంచ బహుముఖ పేదరిక నివేదిక-2026ను అక్టోబర్ 12న విడుదల చేశాయి. ఈ నివేదిక ప్రకారం 2010 తర్వాత మొదటిసారి దుర్భర దారిద్య్రంలో మగ్గే ప్రజల సంఖ్య మళ్లీ పెరిగిపోయింది. కడు పేదరికంలో బ్రతికేవారి సంఖ్య భారీగా పెరగడం ప్రపంచ దేశాలకు ఒక హెచ్చరిక అని యుఎన్‌డిపి నిర్వాహకుడు అలెగ్జాండర్ డి క్రూ చెప్పారు. ఆకలి, అవిద్య, విద్యుత్ సదుపాయం లేకపోవడం, స్వచ్ఛమైన నీటి లభ్యత కొరత వంటి సమస్యలను మెజార్టీ ప్రజలు ఎదుర్కొంటున్నారని ఆయన చెప్పారు. అభివృద్ధి చెందుతున్న 108 దేశాలలో 13 దేశాలకు మాత్రమే ప్రపంచంలో వస్తున్న కొత్త సమాచారం అందుబాటులోకి వస్తోందని, ప్రపంచంలో పెరుగుతున్న జనాభా కూడా ఈ పేదరికం పెరుగుదలకు కారణం కావచ్చునని ఆయన అన్నారు.
ఈజిప్టు, తజకిస్థాన్‌తో పాటు నేపాల్‌లో కూడా దుర్భర దారిద్య్రం, బహుముఖ దారిద్య్రం తగ్గు ముఖం పట్టిన దేశాల జాబితాలో ప్రముఖంగా ఉన్నాయని చెప్పారు. అంగోలా, జాంబియా దేశాలలో కూడా పేదిరకం రేటు తగ్గిందని, కానీ జనాభా పెరుగుదల వల్ల ఇది మళ్ళీ తిరోగమనంలో ఉందని నివేదిక ప్రకటించింది. గృహవసతి, వంట ఇంధనం, విద్యుత్ పారిశుద్ధ్యం, ఆహారం, విద్యావసతి వంటి అంశాలను ఈ నివేదిక కొలమానాలుగా తీసుకుంది. ప్రజలు తమ దైనందిన జీవితంలో ఒక వ్యక్తి మూడింట ఒక వంతు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ సూచికలలో వెనుకబడి ఉంటే, వారిని “బహుముఖ పేదవారు”గా పరిగణిస్తారు. ఇది పోషణ, శిశు మరణాలు, విద్యా సంవత్సరాలు, విద్యుత్, తాగునీరు, పారిశుద్ధ్య సౌకర్యాల లభ్యత వంటి ఆరోగ్యం, విద్య, జీవన ప్రమాణాలకు సంబంధించిన 10 సూచికలను పరిశీలిస్తుంది. గృహవసతి, వంట ఇంధనం, విద్యుత్, పారిశుద్ధ్యం, ఆహారం, విద్యావసతి వంటి అంశాలను ఈ నివేదిక కొలమానాలుగా తీసుకుంది. ప్రజలు తమ దైనందిన జీవితంలో ఎదుర్కొనే బహుముఖ పేదరికాన్ని విశ్లేషించింది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా భారత ఉపఖండంలోనే ఎక్కువ, 16 ఏళ్ళలో 120 కోట్లకు పెరుగుదల, ఆకలి, అవిద్య, నీరు, విద్యుత్ లభ్యత ప్రధాన సమస్యలు, యుఎన్‌డిపి నివేదిక వెల్లడి.
ప్రపంచ బహుముఖ పేదరిక సూచిక గణాంక నవీకరణను అందిస్తుంది. ఈ దేశాలలో నివసిస్తున్న 6.3 బిలియన్ల ప్రజలలో, 1.2 బిలియన్ల ప్రజలు- అంటే 18.9 శాతం మంది – తీవ్రమైన బహుముఖ పేదరికంలో జీవిస్తున్నారని ఈ నివేదిక హైలైట్ చేస్తుంది. 2010లో ఈ సూచికను ప్రారంభించినప్పటి నుండి బహుముఖ పేదరికంలో జీవిస్తున్న ప్రజల సంఖ్య మొదటిసారిగా పెరిగింది. ప్రపంచ యంపిఐ డేటాబేస్ యొక్క ఈ సంవత్సరం నవీకరణలో 13 దేశాల నుండి కొత్త సర్వేలు చేర్చబడ్డాయి. ఈ నివేదిక 100 దేశాలలో 1,360 ప్రాంతాలను కవర్ చేస్తూ ఉప-జాతీయ అంచనాలను కూడా అందిస్తుంది. బహుముఖ పేదరికంలో ఉన్న ప్రజలలో సగానికి పైగా పిల్లలేనని, ప్రతి 10 మంది బహుముఖ పేదవారిలో 8 మందికి పైగా గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో నివసిస్తున్నారని ఈ నివేదిక చూపిస్తుంది. సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యం 1.2 ప్రకారం, 2030 నాటికి, అన్ని రూపాలు, కోణాలలో పేదరికంలో జీవిస్తున్న పురుషులు, మహిళలు, పిల్లల నిష్పత్తిని దేశాలు కనీసం సగానికి తగ్గించాలి. 2026 యంపిఐ నవీకరణ ప్రకారం, యంపిఐ ట్రెండ్ డేటా ఉన్న 89 దేశాలలో, ఉప-సహారా ఆఫ్రికాలోని ఆరు దేశాలతో సహా 33 దేశాలు 15 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ కాలంలోనే తమ యంపిఐ విలువను సగానికి తగ్గించుకున్నాయి. బహుముఖ పేదరికాన్ని తగ్గించడం సవాలుతో కూడుకున్నప్పటికీ, సాధించదగినదేనని ఈ నివేదిక నొక్కి చెబుతోంది.
మిశ్రమ చిత్రం, పెళుసైన విజయం :
ప్రపంచ జనాభాలో సుమారు 78 శాతానికి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్న 108 దేశాలను కవర్ చేసే 2026 నవీకరణ ప్రకారం, జీవన ప్రమాణాలను మెరుగుపరిచే ప్రయత్నాల కంటే జనాభా పెరుగుదల వేగంగా ఉండటమే పేదరికం పెరుగుదలకు పాక్షికంగా కారణమని వెల్లడైంది. కొత్త సర్వే డేటా అందుబాటులో లేని 95 దేశాలలో, నవీకరించబడిన జనాభా అంచనాల ప్రకారం పేదలుగా లెక్కించబడిన ప్రజల సంఖ్య దాదాపు 16 మిలియన్లు పెరిగింది. కుటుంబాలు తమ ప్రాథమిక అవసరాలను తీర్చుకోవడానికి ఇబ్బంది పడుతుండటంతో, “బహుముఖ” పేదరికంలో జీవిస్తున్న ప్రజల సంఖ్య 15 సంవత్సరాలలో మొదటిసారిగా పెరిగి 1.2 బిలియన్లకు చేరుకుంది.
2026 హ్యూమన్ డెవలప్‌మెంట్ రిపోర్ట్ ముఖ్యాంశాలు :
ప్రకృతిలో శాంతి: మానవ అభివృద్ధి పునాదులను పెంపొందించడం. ప్రజలు, సమాజాలు, ప్రకృతి మధ్య దెబ్బతిన్న సంబంధాలను సరిదిద్ధడం, వాతావరణ మార్పుల సవాళ్లను ఎదుర్కోవడంపై ఈ నివేదిక దృష్టి సారిస్తుంది. ఇందులో ‘నేచర్ రిలేషన్‌షిప్స్ ఇండెక్స్’, ‘మల్టీ-హజార్డ్స్ ఎన్విరాన్‌మెంటల్ ఇండెక్స్’ వంటి కొత్త కొలమానాలను ప్రవేశపెట్టారు. 2026 సంవత్సరానికి సంబంధించి ప్రత్యేకంగా కొత్త హెచ్‌డిఐ ర్యాంకులను ప్రకటించలేదు, అంతకముందు నివేదిక ప్రకారం భారత్ ర్యాంకు 193 దేశాల్లో 130గా ఉంది.
యుఎన్‌డిపి విడుదల చేసిన వివరాలు :
2026 గ్లోబల్ మల్టీడైమెన్షనల్ పావర్టీ ఇండెక్స్(యంపిఐ) నివేదిక (అక్టోబర్ 2026 విడుదల) ప్రపంచవ్యాప్తంగా 1.2 బిలియన్ల మంది (సుమారు 18.9 శాతం) ప్రజలు తీవ్రమైన బహుముఖ పేదరికంలో జీవిస్తున్నారు. 2010లో ఈ సూచికను ప్రారంభించిన తర్వాత, ప్రపంచంలో బహుముఖ పేదరికంలో ఉన్నవారి సంఖ్య పెరగడం ఇదే మొదటిసారి (గతేడాది కంటే 5.15 కోట్ల మంది పెరిగారు.) పేదరికంలో ఉన్నవారిలో సగం కంటే ఎక్కువ మంది (617 మిలియన్లు) పిల్లలే కాగా, వీరిలో 83 శాతం మంది గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోనే నివసిస్తున్నారు.
ఇండియా-యుఎన్‌డిపి భాగస్వామ్య నివేదిక :
వార్షిక నివేదిక 2025Ð26 ప్రకారం, భారతదేశంలో ఆరోగ్యం, జీవనోపాధి, వాతావరణ మార్పులపై పోరు, ఉపాధి రంగాల్లో ప్రభుత్వ-యుఎన్‌డిపి కార్యక్రమాలు అమలవుతున్నాయి. యుఎన్‌డిపి వ్యూహాత్మక ప్రణాళిక (2026-2029) ప్రకారం పేదరిక నిర్మూలన, డిజిటల్, ఆర్టిఫీషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (ఎఐ) పరివర్తన, లింగ సమానత్వం వంటి అంశాలపై దృష్టి సారిస్తుంది. 2026 హ్యూమన్ డెవలప్‌మెంట్ నివేదిక(హెచ్‌డిఆర్): “ప్రకృతిలో శాంతి మానవ అభివృద్ధి పునాదులను పెంపొందించడం” అనే శీర్షికతో ఈ నివేదికను రూపొందిస్తున్నారు. ఇందులో ‘నేచర్ రిలేషన్‌షిప్స్ ఇండెక్స్, ‘మల్టీ హజార్డ్స్ ఎన్విరాన్‌మెంటల్ ఇండెక్స్’ వంటి కొత్త సాధనాలను పరిచయం చేస్తున్నారు.
