సమకాలీనం

కాల దోషం పట్టని భవిష్యత్ నిర్మాణ ప్రయత్నం

సెప్టెంబరు 21న విక్టర్ విజయ్‌కుమార్ ఆంధ్రజ్యోతిలో విరసం రచన, ఆచరణ, తాత్వికతను కాలంతో ముడిపెట్టి, సంస్థకు కాలం చెల్లిందని ఒక వ్యాసం రాశారు. అంతక ముందు  సంస్థ 56వ ఆవిర్భావ సభ సందర్భంగా ప్రచురించిన కరపత్రంలోని అంశాలను విమర్శిస్తూ జూలై 4 ఒక వ్యాసం రాసి ఉన్నారు. విరసం ఏర్పడిన కొత్తల్లోనే సాహిత్యంలోకి నక్సలైట్లు జొరబడ్డారని, ఆ సంస్థను నిషేధించాలని విశ్వనాథ సత్యనారాయణ, నోరి నరసింహ శాస్త్రి ప్రభుత్వాన్ని కోరారు. ఇప్పుడు ఏ మర్యాద అడ్డు వచ్చిందో లేక మరీ అలా అంటే తన ఉదారవాద మేధో ముసుగు తొలగిపోతుందని అనుకున్నారో తెలియదుగాని విక్టర్ విజయ్‌కుమార్ ఆ మాట
గల్పిక

NO SIR

‘మీరు వోటరుగా కొనసాగాలంటే ఫలానా తేదీ మధ్యాహ్నం పన్నెండు రెండున్నర గంటల మధ్య పాటిగడ్డ మోడల్ మార్కెట్లో అండర్ సైన్డ్ ఆఫీసరు ముందు హాజరుకావాలి.’మా అపార్ట్మెంట్ వాచ్మేన్ ద్వారా అందిన తాఖీదు ముందు నాకు అర్థం కాలేదు. నాకిప్పుడు డెబ్బై యేళ్లు దాటిపోయాయి. దేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తర్వాత తొలి పౌరసత్వం బిల్లు రాకముందే పుట్టా. ఓటుహక్కు వచ్చి దాదాపు యాభై యేళ్ళైంది. ఒక డజను లోకసభ యెన్నికలు దాదాపు అన్నే అసెంబ్లీ యెలక్షన్లు చూశా. ప్రయివేట్ టీచర్ నే అయినప్పటికీ ఆ తతంగంలో భాగమయ్యా. విధిగా ప్రతి సారీ యెలక్షన్ డ్యూటీలు చేశా. భరతుడు రామ పాదుకలు
కవిత్వం

గుర్తింపు కార్డు!

రాసుకోండి!నేనొక అరబ్బుని!నా గుర్తింపు కార్డు నెంబరు యాభై వేలు!మీకు తెలుసో లేదో!నాకు ఎనిమిది మంది పిల్లలున్నారు!తొమ్మిదవాడు కూడాఈ వేసవి తర్వాత వస్తాడు మరి!వాడి రాక మీకు కోపం వస్తుందేమో ?~~సరే!రాసుకోండి!నేనొక అరబ్బుని!గనిలో తోటి కార్మికులతో కలిసి పని చేసే కష్టజీవిని!~~నా ఎనిమిది మంది పిల్లలకు రాళ్ళను నుజ్జు చేసి,రొట్టెలు, బట్టలు, పుస్తకాలు సంపాదించి పెడతాను!నేను మీ గుమ్మాల ముందు నిలబడి దీనంగా బిక్షం అడగను గాక అడగను!మీ ఇళ్ళల్లోకి వచ్చి,నన్ను నేను ఎన్నడూ అవమానించుకోను!అందుకు మీరు నన్ను ద్వేషిస్తే నేనేం చేయలేను!~~ఇప్పుడిక ఇంకా రాసుకోండి !మీకు తెలుసు కదా!నేను ఒక అరబ్బునని ? నాకంటూ ఒక పేరైతే ఉంది!కానీ
ఆర్ధికం

యుఎన్‌డిపి బహుముఖ పేదరిక నివేదిక – 2026

ప్రపంచవ్యాప్తంగా 120 కోట్ల మంది ప్రజలు దుర్భర దారిద్య్రంలో జీవనం సాగిస్తున్నారని ఐక్యరాజ్యసమితి యుఎన్‌డిపి(యునైటెడ్ నేషన్స్ డెవలప్‌మెంట్ ప్రోగ్రామ్) నివేదిక 2026 స్పష్టం చేసింది. గత ఏడాదితో పోలిస్తే ఈ ఏడాది నాటికి దుర్భర దారిద్య్రంలో మగ్గిపోయే ప్రజల సంఖ్య 5.15 కోట్లు అదనంగా పెరిగిందని నివేదిక పేర్కొంది. భారత ఉపఖండంలోని దేశాలలోనే ఈ ఘోర పేదరికం అనుభవించేవారు ఎక్కువ మంది ఉన్నారు. బాధితులలో ఎక్కువ మంది పిల్లలే. ఐతే పేదరికం, బహుముఖ పేదరికం అనుభవించే వారి సంఖ్య తగ్గిందని కూడా నివేదిక పేర్కొంది. గ్లోబల్ మల్టీడైమెన్షనల్ పావర్టీ ఇండెక్స్ 2026 నివేదికను అక్టోబర్ 2026లో విడుదల చేశారు.
సమీక్షలు

బాలగోపాల్ ఆలోచనల్లో సైన్స్

ఇతర భాషల్లో పరిస్థితి ఎలా ఉందో మనకు తెలియదు కానీ తెలుగులో సైన్సును ప్రమోట్ చేసే రచనలు మొదటి నుంచి కూడా చాలా తక్కువ. దాని విలువ చాలా మందికి స్పష్టంగా తెలియక పోవటం చేత రచయితలు అటువైపు దృష్టి సారించలేకపోయారు. విజ్ఞాన శాస్త్రాలకు ప్రత్యక్షంగానో పరోక్షంగానో చెందిన వాళ్ళు రాయగలిగే వాళ్ళు కాకపోవడం మూలంగా రాయలేకపోయారు. ఈ రెండు కారణాల వల్ల సైన్సు రచనలు ఎక్కువగా మనకు అందుబాటులో లేకుండా పోయాయి. సహజంగానే భారతీయులలో సైన్సు మీద కంటే నాన్ సైన్సు మీదనే దృష్టి ఎక్కువ. ఈ విషయం కూడా ఈ రంగంలో రచనల కొరతకు కారణమై
సంభాషణ

రాజకీయ వర్గంగా ఖైదీ

1929 సెప్టెంబర్ 13న, జతిన్ దాస్ అరవై మూడు రోజుల పాటు నిరాహార దీక్ష చేసి లాహోర్ సెంట్రల్ జైలులో మరణించాడు. అతను ఎలాంటి హింసాత్మక చర్యకు పాల్పడలేదు. వలస పాలన దృష్టిలో, అతని నేరం కేవలం ఒక దృఢ నిశ్చయం, అంటే భారతదేశం తనను తాను పరిపాలించుకోవాలనే అతని నమ్మకం. వారాల తరబడి సాగిన నిరాహార దీక్షతో క్షీణిస్తున్న అతని శరీరం, విచారణ కన్నా నిర్బంధం ద్వారా నోరు మూయించాలని ప్రభుత్వం అప్పటికే నిర్ణయించుకున్న ఒక వ్యక్తికి, నిరసన తెలిపేందుకు మిగిలి ఉన్న ఏకైక భాషగా మారింది. అతని మరణం కారణంగానే సెప్టెంబర్ 13వ తేదీని ఖైదీల
కవిత్వం

శ్వాసించడం నేర్పింది

ఎదసిరల్లో నెత్తురే కాదుఅప్పుడప్పుడుభాషా ప్రవాహాలను శ్వాసింపజేయాలి నేనీరోజు ఊపిరి సరిగ్గాతీసుకోలేదంటేనా భాషను నేను సరిగ్గా మాట్లాడకపోవడమేపడుకున్నప్పుడు కళ్ళు మూసుకుంటేఅక్షరాలుమెదడులో భాషా క్రీడలాడుతాయి నేనుయింగులీషు రైముల రైలుపట్టాలమీదపరిగెత్తలేకపోవచ్చునా భాషా సంద్రంలోసంపూర్ణంగా స్నానం చేయగలనుభాష నేను నిర్మించుకున్న అస్తిత్వకుటీరం యిప్పుడీ కుటీరంలో యే గవాక్షం తీసినాఅజంతాల సువాసనలు వెదజల్లుతాయినేను నడుస్తుంటేనా వెంటొచ్చే నీడఛ్ఛాయనన్ను నిలిపిననేను పలికిన భాష మాత్రమే.భాషను గేలిచేసి శ్వాసించనివాడిప్పుడునడుస్తున్న మృత కళేబరంవాడుపరభాషా అస్తిపంజరాన్ని నిర్మించుకోవచ్చువెన్నుపూస మాతృభాషే..! నా జానపదుల శిష్టోచ్ఛారణలోఆంగ్లడిస్కోల సౌరెన్నెటికీపరిమళించదు..!పరాయి భాషిప్పుడు మధువు లేని తెనెతట్టుఎంతపిండినా ఏమాత్రం మధువొలుకుతుంది...? ఇప్పుడుఈ నేల చెట్టు కొమ్మనుపరాయి గొడ్డలి నరుకుతుంటేపాలకులు కొలిమిలోశీతల నిప్పులు పోస్తున్నారుచెట్టు మొదల్ని కదిలించే వాడెవడుచెట్టు నా
వ్యాసాలు

ఫాసిస్ట్ పాలనలో “ఓటుహక్కు ఉద్యమం”

బిజెపి నాయకత్వంలోని ఎన్డీఏ కూటమి 2024 ఎన్నికలలో మూడోసారి అధికారం చేపట్టిన తర్వాత, తన ఫాసిస్ట్ పాలనా వేగాన్ని పెంచింది. అందులో భాగంగానే 2025 లో బీహార్ రాష్ట్ర ఎన్నికలకు ముందు ఓటర్ల జాబితా ప్రత్యేక సవరణ (ఎస్ ఐ ఆర్) పేరుతో ముస్లిం, క్రిస్టియన్ మొదలగు మైనారిటీ ఓట్ల తొలగింపుతో పాటుగా దళిత, ఆదివాసీ, వెనుకబడిన వర్గాల ఓట్లను కూడా తొలగించి, బీహార్ లో మరల ఎన్ డి ఏ కూటమి అధికారాన్ని హస్తగతం చేసుకున్నది. ఇదే ప్రయోగాన్ని 2026లో జరిగిన పశ్చిమ బెంగాల్ ఎన్నికల ముందు కూడా చేసి, బెంగాల్ లో అధికారాన్ని హస్తగతం చేసుకున్నారు.
విశ్లేషణ

కూలీకి కులం – రాయ‌ల‌సీమ ప‌ల్లెల్లో ప‌నికీ వివ‌క్షే

రాయలసీమ అంటే కరువు, వలసలు, వ్యవసాయ సంక్షోభం మాత్రమే కాదు. సామాజిక అసమానతలపై జ‌రిగిన‌ పోరాటాలకు కూడా సుదీర్ఘ చరిత్ర ఉంది. ముఖ్యంగా గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో కుల ఆధిపత్యానికి వ్యతిరేకంగా జరిగిన వామపక్ష, విప్లవోద్యమాలు, దళిత, బహుజన ఉద్యమాలు, రైతు-కూలీ పోరాటాల ప్రభావం ఉంది. వీటి వల్ల ఒకప్పుడు బహిరంగంగా కనిపించిన కుల వివక్షలో చాలా మార్పులు వ‌చ్చాయి. కానీ అవే కొత్త రూపాలలో నేడు సమాజాన్ని వెంటాడుతున్నాయి. కులం అంతరించిపోయింద‌నీ, సామాజిక సంబంధాల్లో, ఉత్ప‌త్తి సంబంధాల్లో కులం లేద‌ని వాదించేవారు చాలా మంది ఉన్నారు. కులంతో స‌హా మొత్తంగా గ్రామీణ ఉత్ప‌త్తి సంబంధాలు చాలా మారాయి. అందులోనూ
వ్యాసాలు

మనకు హత్య చేయకూడదని నేర్పిన నేల

ఒక ఆదివాసీ రచయిత విజ్ఞప్తి సెప్టెంబర్ 16న జగదల్‌పూర్‌లోని ప్రత్యేక ఎన్‌ఐఏ కోర్టు, 2013 మే 25న జరిగిన ఝీరం ఘాటీ దాడి కేసులో మరణశిక్షను విధించినట్లు వార్తల ద్వారా తెలుసుకున్నాను. నివేదికల ప్రకారం ఈ ఘటనలో పోలీసు సిబ్బందితో సహా 27 మంది ప్రాణాలు కోల్పోగా, 38 మంది గాయపడ్డారు. మావోయిస్టులు నిర్వహించిన "వ్యూహాత్మక ప్రతిదాడి కాంపెయిన్ " (టాక్టికల్ కౌంటర్ ఆఫెన్సివ్ క్యాంపెయిన్ – TCOC)లో భాగంగా కాంగ్రెస్ పరివర్తన్ ర్యాలీపై ఈ దాడి జరిగింది (వికీపీడియా). మరణశిక్ష పడిన పదిమంది సాధారణ ఆదివాసీలు, ప్రత్యేకంగా గోండులు.నేను ఆ గోండు సంప్రదాయం నుంచి వచ్చినవాడిని. ఆ