ఆదివాసీ సమాజం ఎదుర్కొంటున్న అన్యాయాలు, దోపిడీ, అణచివేతలకు వ్యతిరేకంగా జీవితాంతం పోరాడిన ధైర్యవంతమైన మహిళా పోరాట యోధురాలు కామ్రేడ్ రాధక్క (మోతుబాయి). ఆమె మరణం ఆదివాసీ ఉద్యమానికి, బడుగు బలహీన వర్గాల ప్రజా ఉద్యమాలకు తీరని లోటు. ప్రజల హక్కుల కోసం తన జీవితాన్ని పూర్తిగా ధారపోసిన రాధక్కను కోల్పోవడం ఎంతో బాధాకరం.
ఆదివాసీ మహిళగా పేద కుటుంబంలో జన్మించి, చిన్ననాటి నుంచే తన చుట్టూ ఉన్న సామాజిక వాస్తవాలను రాధక్క గమనించారు. ఉమ్మడి ఆదిలాబాద్ జిల్లాలోని ఆదివాసీ గూడాల్లో జమీందారులు, దోపిడీదారులు, పెత్తందారుల చేతుల్లో ఆదివాసీలు ఎదుర్కొంటున్న అనేక రకాల ఇబ్బందులను ఆమె ప్రత్యక్షంగా చూశారు. అడవిని, భూమిని, నీటిని ఆధారంగా చేసుకుని తరతరాలుగా జీవిస్తున్న ఆదివాసీలకు తమ భూమిపైనే హక్కులు లేకుండా పోతున్న పరిస్థితులు ఆమెను తీవ్రంగా కలచివేశాయి.
ఆ కాలంలో కొమురం భీమ్ పోరాట స్ఫూర్తి, రాంజీ గోండు పోరాట వారసత్వం, ఇంద్రవెల్లి అమరవీరుల త్యాగం ఆదివాసీ ప్రాంతాల్లో గొప్ప చైతన్యాన్ని కలిగించాయి. అడవుల్లో సంచరిస్తున్న విప్లవ దళాల ఉద్యమం, ఆదివాసీల హక్కుల కోసం సాగుతున్న పోరాటాలు రాధక్కను ప్రభావితం చేశాయి. చిన్న వయసులోనే ఆమె అడవి బాట పట్టారు.
1984లో ఎంఎల్ ఉద్యమంలోకి ప్రవేశించిన రాధక్క, తన జీవితాన్ని ప్రజా పోరాటాలకు అంకితం చేశారు. వ్యక్తిగత సుఖాలు, కుటుంబ జీవితం, భవిష్యత్తు గురించి ఆలోచించకుండా ఆదివాసీ ప్రజల హక్కుల కోసం పనిచేయడాన్నే తన జీవిత లక్ష్యంగా ఎంచుకున్నారు.
జల్–జంగల్–జమీన్ కోసం పోరాటం
ఆదివాసీ జీవితానికి అడవి, భూమి, నీరు మూడు ప్రాణాధారాలు. వాటిపై ఆదివాసీలకే హక్కులు ఉండాలని నమ్మిన రాధక్క “జల్–జంగల్–జమీన్” నినాదాన్ని తన పోరాటంలో ప్రధానంగా ముందుకు తీసుకెళ్లారు.
ఆదివాసీలను దోపిడీ చేస్తున్న శక్తులకు వ్యతిరేకంగా, వారి భూములు వారి జీవనాధారాలను కాపాడేందుకు ఆమె నిరంతర పోరాటం సాగించారు. ఉమ్మడి ఆదిలాబాద్ జిల్లాలోని పిప్పల్దరి, లోహేరా, హత్తిగుట్ట, వాయిపేట్, మంగి తదితర అటవీ ప్రాంతాల్లో ప్రజలతో మమేకమై పనిచేశారు.
1990 నుంచి 2000 వరకు మంగి–ఇంద్రవెల్లి ప్రాంతాల్లో ఉద్యమ బాధ్యతలను నిర్వహిస్తూ ఆదివాసీ ప్రజల సమస్యలను దగ్గరగా అర్థం చేసుకున్నారు. ప్రజల బాధలను తన బాధలుగా భావించి, వారి హక్కుల కోసం నిరంతరం పోరాడారు.
దాదాపు మూడు దశాబ్దాల పాటు అడవుల్లోనే జీవిస్తూ, తెలంగాణతో పాటు అప్పటి ఆంధ్రప్రదేశ్, ఛత్తీస్గఢ్, ఒడిశా, మధ్యప్రదేశ్ ప్రాంతాల వరకు తన పోరాట ప్రస్థానాన్ని కొనసాగించారు. కష్టాలు, నిర్బంధాలు, అనారోగ్యం, ప్రమాదాలు—ఏవీ ఆమెను తాను నమ్మిన మార్గం నుంచి వెనక్కి తిప్పలేకపోయాయి.
జీవిత సహచరుడితో కలిసి ప్రజా పోరాటం:
రాధక్క జీవిత ప్రయాణంలో ఆమె జీవిత సహచరి చంద్రన్న అలియాస్ పుల్లూరి ప్రసాద్ కూడా ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించారు. మావోయిస్టు పార్టీ కేంద్ర కమిటీ సభ్యుడిగా పనిచేసిన చంద్రన్నతో కలిసి రాధక్క బడుగు బలహీన వర్గాల హక్కుల కోసం పోరాటాన్ని కొనసాగించారు.
ఇద్దరూ తమ నమ్మిన సిద్ధాంతం కోసం వ్యక్తిగత జీవితాన్ని పక్కనపెట్టి ప్రజా ఉద్యమాలకు అంకితమయ్యారు. వారి జీవితం ఆదివాసీ ప్రాంతాల్లోని అనేక మంది యువతకు, ముఖ్యంగా మహిళలకు పోరాట స్ఫూర్తిని అందించింది.
నిర్బంధం, జైలు జీవితం:
కాలక్రమంలో రాధక్క అనారోగ్య సమస్యలతో బాధపడుతున్న సమయంలో పోలీసులకు చిక్కి జైలు జీవితాన్ని కూడా అనుభవించాల్సి వచ్చింది. జైలు జీవితం ఆమెను మరింతగా కుంగదీయలేదు. విడుదలైన తరువాత తిరిగి ప్రజా జీవితంలోకి వచ్చి ప్రజా సమస్యలపై తన వంతు కృషిని కొనసాగించారు. అనారోగ్యం తీవ్రంగా ఉన్నప్పటికీ చివరి వరకు ప్రజలతో, ప్రజా ఉద్యమాలతో మమేకమై ఉండటమే రాధక్క ప్రత్యేకత.
ఆదివాసీ మహిళా ఉద్యమానికి ఒక స్ఫూర్తి:
రాధక్క కేవలం ఒక రాజకీయ కార్యకర్త మాత్రమే కాదు. ఆదివాసీ మహిళలు కూడా సామాజిక అన్యాయాలను ప్రశ్నించగలరు, తమ హక్కుల కోసం పోరాడగలరు, నాయకత్వం వహించగలరు అనే విషయాన్ని తన జీవితంతో నిరూపించిన మహిళా పోరాట యోధురాలు.
ఆమె జీవితంలో ఎదురైన కష్టాలు ఎన్నో. అడవి జీవితం, నిరంతర ప్రయాణాలు, నిర్బంధం, జైలు, అనారోగ్యం—ఇన్ని ఎదురైనా ప్రజల పట్ల ఆమెకు ఉన్న నిబద్ధత తగ్గలేదు.
ఆమెకు ఇంద్రవెల్లి అమరవీరులు, కొమురం భీమ్, రాంజీ గోండు పోరాటాలు స్ఫూర్తిగా నిలిచాయి. అదే స్ఫూర్తిని తరువాతి తరాలకు అందించడంలో రాధక్క తన వంతు పాత్ర పోషించారు.
చివరి శ్వాస వరకు ప్రజల మధ్యే:
తీవ్ర అనారోగ్యంతో ఆదిలాబాద్లో చికిత్స పొందుతూ రాధక్క తుదిశ్వాస విడిచారు. ఆమె మరణవార్త ఆదివాసీ సమాజాన్ని, ప్రజా ఉద్యమ శ్రేణులను తీవ్ర విషాదంలో ముంచింది.
రాధక్క మరణం ఒక వ్యక్తి మరణం మాత్రమే కాదు. ఆదివాసీ హక్కుల కోసం తన జీవితాన్ని అంకితం చేసిన ఒక పోరాట యోధురాలి జీవితం ముగిసిన రోజు.
ఆమె స్వగ్రామమైన పిప్పల్దరిలో విప్లవ నాయకులు, ప్రజా కళాకారులు, ఆదివాసీ పెద్దలు, మహిళలు, యువత, అభిమానులు పెద్ద సంఖ్యలో పాల్గొని ఆమెకు కన్నీటి వీడ్కోలు పలికారు. ఆదివాసీ సంస్కృతి, సంప్రదాయాలకు అనుగుణంగా పాటలు పాడుతూ, నినాదాలు చేస్తూ ఆమె అంతిమయాత్రను నిర్వహించారు.
అది కేవలం అంతిమయాత్ర కాదు—రాధక్క జీవితాంతం నమ్మిన ప్రజా పోరాటానికి ఒక సామూహిక నివాళి.
రాధక్క ఆశయాలను ముందుకు తీసుకెళ్లడమే నిజమైన నివాళి:
రాధక్క మన మధ్య లేకపోయినా ఆమె పోరాట స్ఫూర్తి ఆదివాసీ ప్రజల గుండెల్లో నిలిచిపోతుంది. ఆదివాసీల భూమి, అడవి, నీరు, జీవనాధారాలు, గౌరవం, హక్కుల కోసం ఆమె చేసిన కృషి మరువలేనిది.
ఇంద్రవెల్లి అమరవీరుల త్యాగాలను, కొమురం భీమ్ పోరాట స్ఫూర్తిని, రాంజీ గోండు ధైర్యాన్ని తన జీవితానికి మార్గదర్శకంగా తీసుకున్న రాధక్క జీవితం మనకు ఒక సందేశాన్ని ఇస్తుంది:
ప్రజల కోసం పనిచేసిన జీవితం ఎప్పటికీ వృథా కాదు.
హక్కుల కోసం చేసిన పోరాటం ఎప్పటికీ మరణించదు.
త్యాగం చేసిన మనుషులు శరీరంగా దూరమైనా, వారి ఆశయాలు తరతరాలకు స్ఫూర్తిగా నిలుస్తాయి.
కామ్రేడ్ రాధక్క జీవితం ఆదివాసీ మహిళా ఉద్యమానికి ఒక అధ్యాయం. ఆమె చేసిన సేవలు, ఆమె అనుభవాలు, ఆమె పోరాట పంథా, ప్రజల కోసం ఆమె చేసిన త్యాగం భవిష్యత్ తరాలకు స్ఫూర్తిదాయకంగా నిలుస్తాయి.
కామ్రేడ్ రాధక్కకు విప్లవ జోహార్లు.
ఆదివాసీ పోరాట యోధురాలికి ఘన నివాళులు.
రాధక్క ఆశయాలను కొనసాగిస్తాం.
జోహార్ జోహార్ రాధక్క.
