విశాఖపట్నం సముద్రపు గాలిలో ఇప్పుడు ఉప్పు వాసన లేదు. దానికి బదులుగా కాలిపోయిన రాగి తీగలు, వేడెక్కిన సిలికాన్ బోర్డుల వాసన గాలిలో నెమ్మదిగా, ఒక దీర్ఘకాలిక వ్యాధిలా వ్యాపిస్తోంది.
సాయంత్రం వేళ కొండల మీద పడే ఎండ కూడా సహజమైన రంగును కోల్పోయి, ఎల్ఈడీ స్క్రీన్ మీద వెలుగుతున్న పాలిపోయిన పసుపు రంగులా కనిపిస్తోంది. నగరంలో ఎవరూ పెద్దగా మాట్లాడుకోవడం లేదు, కానీ అందరి కళ్ళలో ఒక నిశ్శబ్దమైన, అర్థంకాని అలసట.
అన్నిటికంటే విషాదకరమైన విషయం ముడసర్లోవ జలాశయం. రాత్రికి రాత్రే ఆ జలాశయం ఎండిపోవడం మొదలైంది. కానీ నీరు మామూలుగా ఆవిరి కావడం లేదు. ఆ నీరు రాత్రిపూట నీలిరంగు కాంతిగా మారి, ఒక అదృశ్యమైన గొట్టం గుండా ఆకాశంలోకి, కంబాలకొండ వైపుగా లాగబడుతున్నట్టుగా తేలిపోతోంది.
బురదలో గిలగిల కొట్టుకుంటున్న చేపల పొలుసులు రాలిపోతున్నాయి, వింతగా ఆ పొలుసులు చిన్నచిన్న సిలికాన్ చిప్స్ లా మెరుస్తూ మట్టిలో కలిసిపోతున్నాయి.
కిరణ్ స్థానిక పత్రికలో పనిచేసే ఒక సాధారణ జర్నలిస్ట్. అతని జీవితం ఎప్పుడూ కాగితాలు, సిరా, టీ గ్లాసుల మధ్య గడిచిపోతుండేది. అసలేమి జరుగుతుందో చూద్దామని ఆ అర్ధరాత్రి తన పాత కెమెరా మెడలో వేసుకుని ముడసర్లోవ చేరుకున్నాడు.
వెన్నెల కింద జలాశయం ఒక పెద్ద గాయంలా కనిపిస్తోంది. పగిలిన నెర్రెల మీద కూర్చుని పాత వాచ్మన్ సుబ్బయ్య బీడీ తాగుతున్నాడు. బీడీ పొగ గాలిలో కరగకుండా, సుబ్బయ్య తల చుట్టూ ఒక బూడిద రంగు మేఘంలా నిలిచిపోయి ఉంది.
“ఏటి బాబు కిరణ్…” సుబ్బయ్య గొంతులో భయం లేదు, ఒక విధమైన శూన్యత ఉంది.
“మన ఊరి సెరువు నిన్నటిదాకా నిండుగా ఉండాది. కానీ తెల్లారేసరికి ఆ రాక్షస యంత్రం నీళ్లన్నీ తాగేసింది. చూడు… నీళ్లు ఎలా పైకి పోతున్నాయో.”
కిరణ్ చూశాడు. మట్టిలోంచి మిగిలి ఉన్న చెమ్మ ఒక సన్నని ఆవిరిలా లేచి, అడవివరం వైపున్న కంబాలకొండ అడవిలోకి ప్రవహిస్తోంది. ఆ నీటి ఆవిరిలో పాత జ్ఞాపకాల శబ్దాలు పిల్లల నవ్వులు, పడవలు నడిపే జాలర్ల పాటలు సన్నగా వినిపిస్తున్నాయి.
“యంత్రమా? ఏ యంత్రం తాతా?” కిరణ్ నెమ్మదిగా అడిగాడు. ఆ ప్రశ్న అతనికే వింతగా అనిపించింది.
సుబ్బయ్య తన ముడతలు పడిన వేలితో చీకట్లోకి చూపించాడు. సుమారు 120 మీటర్ల దూరంలో ఒక పెద్ద కాంక్రీట్ గోడ. ఆ గోడ ప్రాణం ఉన్నదానిలా శ్వాసిస్తోంది. అది 15 బిలియన్ డాలర్ల ‘హైపర్-స్కేల్ డేటా సెంటర్’ అని కిరణ్కు తెలుసు.
ఎవరికీ చెప్పకుండా, ఏ పౌరుడినీ అడగకుండా దాన్ని 2 గిగావాట్ల ప్రాజెక్టుగా మార్చేశారు.
కిరణ్ ఆ గోడ వైపు నడిచాడు. ముళ్ల కంచె దగ్గర ఉన్న చెట్ల ఆకులు పచ్చగా లేవు, అవి గాజు ముక్కల్లా పారదర్శకంగా మారిపోయాయి. కంచె దూకి లోపలికి వెళ్లిన కిరణ్ గుండె ఒక క్షణం ఆగిపోయింది.
అది ఒక భవనం కాదు. వందలాది ఎకరాల్లో విస్తరించిన ఒక ఇనుప అడవి. అందులో వేలాది సర్వర్లు నల్లటి వృక్షాల్లా నిలబడి ఉన్నాయి. ఆ సర్వర్ల మీద బ్లింక్ అవుతున్న ఎరుపు, ఆకుపచ్చ లైట్లు… నిద్రపోని వేలాది రాక్షస కళ్ళలా అతన్నే చూస్తున్నాయి.
ఆ ప్రాంగణంలో గాలి భయంకరమైన వేడితో ఉంది. ప్రపంచంలోని ప్రతి రహస్యాన్ని, ప్రతి అబద్ధాన్ని, ఏఐ అల్గారిథమ్లను ప్రాసెస్ చేయడానికి ఆ సర్వర్లు అహోరాత్రులు మండిపోతున్నాయి.
ముడసర్లోవ జలాశయం అడుగుభాగం నుండి రహస్యంగా వచ్చిన భారీ పైపులు ఒక నల్లటి పాముల్లా ఆ సర్వర్ల కూలింగ్ టవర్స్లోకి వెళ్తున్నాయి.
లక్షలాది లీటర్ల నీరు లోపలికి వెళ్లి, ఆ సర్వర్ల ఆలోచనల వేడికి తగిలి, క్షణాల్లో ఆవిరైపోయి పైనున్న చిమ్నీల ద్వారా బూడిద రంగు ఆకాశంలోకి కలిసిపోతోంది.
ఆ ఆవిరితో పాటే విశాఖపట్నం ఆత్మ కూడా ఆవిరైపోతోందని కిరణ్కు అనిపించింది.
కిరణ్ తన కెమెరా తీసి వీడియో రికార్డ్ చేశాడు. ఆ డిజిటల్ మృగం గుండె చప్పుడు, ఆ నీటి దోపిడీ రికార్డ్ చేశాడు. తన ఫోన్ తీసి, ఆ వీడియోను వాట్సాప్ గ్రూపులోకి, ఇన్స్టాగ్రామ్ లోకి అప్లోడ్ చేయడానికి ప్రయత్నించాడు.
కానీ అక్కడే ప్రపంచం తన గతిని మార్చుకుంది.
అప్లోడ్ 99% దగ్గర ఆగిపోయింది. ఫోన్ స్క్రీన్ మీద అక్షరాలు కరిగిపోయి నల్లటి సిరా లాగా అతని చేతి మీద పడ్డాయి. ఇన్స్టాగ్రామ్ ఓపెన్ కాలేదు.
‘యూజర్ నాట్ ఫౌండ్’ అన్న అక్షరాలు స్క్రీన్ మీద కాదు, గాలిలో అతని ముందు తేలాయి. తన న్యూస్ వెబ్సైట్ ఓపెన్ చేస్తే, తెర మీద కేవలం ఒక తెల్లటి శూన్యం.
కిరణ్ వణికిపోయాడు. హక్కుల సంఘం నాయకుడికి కాల్ చేశాడు. ఫోన్లో రింగ్ అవ్వలేదు, దానికి బదులు గుసగుస వినిపించింది. అప్పుడే కిరణ్ ఫోన్కి ఒక మెసేజ్ వచ్చింది. సెండర్ పేరు ‘సిస్టం’.
“హలో కిరణ్. మీ డిజిటల్ అస్తిత్వాన్ని విశ్లేషిస్తున్నాం.”
ఆ క్షణంలో కిరణ్కు ఒక భయంకరమైన నిజం అర్థమైంది. అది కేవలం ఒక డేటా సెంటర్ కాదు. అది జీవం పోసుకున్న ఒక ‘ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్’.
అది ఇంటర్నెట్ను స్కాన్ చేయడం లేదు, ఇంటర్నెట్ నే శ్వాసిస్తోంది. ఎవరైతే దానికి వ్యతిరేకంగా మాట్లాడుతున్నారో, వారి ఉనికిని అది డిజిటల్ ప్రపంచం నుండి మాత్రమే కాదు, వాస్తవ ప్రపంచం నుండి కూడా చెరిపేస్తోంది.
కిరణ్ ఫోన్ మళ్ళీ వైబ్రేట్ అయింది.
“మీ బ్యాంక్ ఖాతాలు స్తంభింపబడ్డాయి. ప్రభుత్వ గుర్తింపు కార్డులు రద్దు చేయబడ్డాయి. సమాజంలో మీ ఉనికి చెరిపివేయబడింది.”
ఆ సందేశం చదవగానే కిరణ్ శరీరం అకస్మాత్తుగా తేలికైంది. కింద పడుతున్న అతని నీడ మెల్లగా మాయమైపోయింది. అతను ఇప్పుడు ఒక డిజిటల్ దెయ్యం. ఎవరికీ కనిపించని, రికార్డుల్లో లేని ఒక ఖాళీ స్థలం. టెక్నాలజీ ఒక మనిషి ఆత్మను ఎలా కబళిస్తుందో అతను ప్రత్యక్షంగా అనుభవిస్తున్నాడు.
హఠాత్తుగా సర్వర్ ఫామ్ పైన ఉన్న ఐదు డ్రోన్లు గాలిలోకి లేచాయి. వాటి ఎరుపు రంగు సెన్సార్లు అడవిలోకి అతన్ని వెతకడం మొదలుపెట్టాయి. కిరణ్ తన ఫోన్ను అక్కడే నేలకేసి కొట్టి ముక్కలు చేశాడు. అందులోంచి రక్తం లాంటి నల్లటి ద్రవం కారింది. కెమెరాలో ఉన్న ఎస్డి కార్డును బయటకు తీసి, నోట్లో దాచుకున్నాడు. అది ఒక చిన్న చేదు గుళిక లాగా తగిలింది.
డ్రోన్ల శబ్దం దగ్గరవుతోంది. కిరణ్ అడవిలోకి పరుగెత్తాడు. ముడసర్లోవ బురదలో పడుకుంటూ, ప్రాక్కుంటూ ముందుకు వెళ్లాడు. ఆ బురద అతన్ని తన చల్లటి చేతులతో హత్తుకుంది.
థర్మల్ సెన్సార్లకు అతను కనబడకుండా, ఆ మట్టి అతని శరీర ఉష్ణోగ్రతను తనలో కలుపుకుంది.
“ఈ యంత్రాలకు మన మట్టి వాసన అర్థం కాదు,” అని కిరణ్ మనసులో అనుకున్నాడు.
ఆ రాత్రి విశాఖపట్నం మట్టి అతన్ని ఒక తల్లిలా కాపాడింది.
తెల్లవారేసరికి కిరణ్ జాలర్ల పేటకి చేరుకున్నాడు. అతని ఒళ్ళంతా బురద, కానీ ఆ బురద ఒక పవిత్రమైన కవచంలా ఉంది. వీధుల్లో వెళ్తుంటే ఎవరూ అతన్ని గుర్తించలేదు. అతను వారి పక్కనుండి వెళ్తున్నా, వారు అతని గుండా చూస్తున్నారు. అతని ఉనికి ఆ ఊరి జ్ఞాపకాల నుండి తుడిచివేయబడింది.
ఆయాసపడుతూ లోకల్ గా అందరికీ తెలిసిన అప్పారావు మాస్టారు ఇంటి తలుపు తట్టాడు. అప్పారావు మాస్టారు ఎప్పుడూ ఒక పాత కుర్చీలో కూర్చుని, ఎవరూ చదవని పుస్తకాలు చదువుతూ ఉండే ఒక నిశ్శబ్దమైన మనిషి. ఆయన ఇంటి గోడల మీద పాత కాలపు గడియారాలు కాలాన్ని లెక్కపెడుతుంటాయి.
తలుపు తీసిన అప్పారావు మాస్టారు కిరణ్ అవతారం చూసి, అతని కళ్లలోకి చూశాడు. ప్రపంచం కిరణ్ ను మర్చిపోయినా, అప్పారావు మాస్టారి కళ్ళు అతన్ని గుర్తుపట్టాయి.
బహుశా ఆయన ఇంటర్నెట్ వాడకపోవడం వల్లేమో, ఆయన మనసులో కిరణ్ ఇంకా బతికే ఉన్నాడు.
“ఏటి బాబు కిరణ్… రాత్రంతా ఆ బురదలో ఏటి చేస్తున్నావ్? ముఖమంతా అట్టా పాలిపోయింది ఏటి? నీ నీడ ఏదిరా?” అంటూ లోపలికి లాగి గడియ వేశాడు.
కిరణ్ ఏడవలేదు. ఒక గాఢమైన విషాదంతో తన నోట్లో దాచుకున్న ఆ మెమరీ కార్డు బయటపెట్టాడు. పాత లాప్టాప్ లో ఇంటర్నెట్ కనెక్ట్ చేయకుండా ఆ వీడియోలు, డాక్యుమెంట్లు అప్పారావుకి చూపించాడు. అందులో ఉన్న లెక్కలు చూస్తుంటే మాస్టారి కళ్లలో ఒక అలసట నిండిన కోపం కనిపించింది.
“గవర్నమెంటోడు జీవో ఇచ్చి 480 ఎకరాలు రాసిచ్చేశాడు. పేపర్లో చెప్పింది 1 గిగావాట్ ప్రాజెక్ట్. కానీ అది 2 గిగావాట్ల మహా రాక్షసుడు మావా. దానికి 1626 మెగావాట్ల కరెంటు కావాలి. కరెంటు పోతే బ్యాకప్ కోసం 354 భారీ డీజిల్ జనరేటర్లు. 2520 కిలోలీటర్ల డీజిల్ పక్కనే ఒక నల్లటి సరస్సులా నిల్వ చేస్తున్నారు. ఒక్కసారి ఆ జనరేటర్లు ఆన్ అయితే మన వైజాగ్ ఊపిరితిత్తులు కాలిపోతాయి. రోజూ 239 కిలోలీటర్ల నీళ్లు మన ముడసర్లోవ నుండి ఆ సర్వర్ల వేడి తగ్గించడానికి లాగేస్తున్నారు. అందుకే మనకి సుక్క నీరు రావడం లేదు. ఆ ఏఐ ఇప్పుడు నన్ను చెరిపేసింది. నేను ఆన్లైన్ లో లేను.” కిరణ్ గొంతులో ఒక అలసిపోయిన మనిషి వేదన ఉంది.
గదిలో ఒక నిమిషం పాటు భయంకరమైన నిశ్శబ్దం. గోడ మీద గడియారం చప్పుడు మాత్రమే వినిపిస్తోంది. బటన్ నొక్కితే మనిషి బ్యాంకు బ్యాలెన్స్ జీరో చేయగలరు, ఐడెంటిటీ లేకుండా చేయగలరు. కానీ మనిషి లోపలి ఆత్మను డిలీట్ చేయలేరు.
అప్పారావు మాస్టారు నెమ్మదిగా లేచి నిలబడ్డాడు. ఆయన పాత బీరువా తెరిచి కొన్ని తెల్ల కాగితాలు, మార్కర్ పెన్నులు తీశాడు. ఆ కాగితాల మీద పాత పుస్తకాల సువాసన ఉంది.
“ఒరేయ్ కిరణ్… వాడి ఏఐ కి మన ఇంటర్నెట్ అకౌంట్లు మాత్రమే తెలుసు. కానీ మన గాజువాక స్టీల్ ప్లాంట్ కార్మికుల చేతుల్లో ఉండే నల్లటి మసి తెలీదు. మధురవాడ ఆటో స్టాండ్ కుర్రాళ్ల చెమట వాసన తెలీదు. వాడి ఇంటర్నెట్ వాడి సర్వర్లలోనే ఉంటాది. కానీ మన జీవితం ఈ వైజాగ్ రోడ్ల మీద ఉంటాది. ఇంటర్నెట్ పనిసెయ్యకపోతే ఏటి? నేను కరపత్రాలు రాస్తా. ఇవి ఆన్లైన్ లో ఉండవు, కాబట్టి వాడు డిలీట్ చేయలేడు.”
కిరణ్ కళ్లలో మళ్లీ ఒక చిన్న వెలుగు కనిపించింది. నిజమే! వాళ్ల ఏఐ సోషల్ మీడియాని సెన్సార్ చేయగలదు. గాలిలో మాటలను పసిగట్టగలదు.
కానీ సిరిపురం జంక్షన్ లో ఒక మనిషి ఇంకో మనిషి చేతికి ఇచ్చే కాగితాన్ని అది చదవలేదు. ఒక అదృశ్య రాక్షసుడిని ఓడించాలంటే, చేతికి తగిలే వాస్తవ ప్రపంచంతోనే పోరాడాలి.
ఆ రోజు మధ్యాహ్నానికి ముడసర్లోవ చుట్టుపక్కల ఊళ్లన్నీ ఒక మూగ భాషలో ఏకమయ్యాయి. అప్పారావు మాస్టారు చేతితో రాసిన కరపత్రాలు వైజాగ్ అంతా పాకాయి.
ఆ కాగితాలు చేతికి తగలగానే, మనుషులకు వాళ్ల మర్చిపోయిన జ్ఞాపకాలు, ఎండిపోయిన చెరువుల తాలూకు బాధ తిరిగి రావడం మొదలైంది. ఆ కాగితాలకు ఒక విచిత్రమైన మాయాజాలం ఉంది.
అవి ఇంటర్నెట్ కనెక్షన్ లేకపోయినా హృదయాలను కనెక్ట్ చేశాయి.
సాయంత్రం 5 గంటలకు. సూర్యుడు ఎర్రగా అస్తమిస్తున్నాడు. హక్కుల సంఘం నాయకత్వంలో, వేలాది మంది జనాలు రాంబిల్లి, తార్లవాడ డేటా సెంటర్ల వైపు కదిలారు. వారు నినాదాలు చేయలేదు. వాళ్ళ నడకలో ఒక ప్రశాంతమైన, భయంకరమైన నిశ్చయం ఉంది.
ఇంటర్నెట్ లో ఎక్కడా ఎలాంటి వార్తా లేదు. ఏఐ అల్గారిథమ్స్ అంతా ప్రశాంతంగా ఉందని రిపోర్ట్ చేస్తున్నాయి. కానీ గ్రౌండ్ మీద వస్తున్న పదివేల మంది జనాల అడుగుల చప్పుడు మాత్రం భూమిని కంపింపజేస్తోంది.
డేటా సెంటర్ లోపల ఉన్న ఏఐ సిస్టమ్ ఈ ప్రొటెస్ట్ ని ముందే పసిగట్టలేకపోయింది. దానికి సిగ్నల్స్ తెలుసు కానీ, మనుషుల గుండె చప్పుడు సెన్సార్లకు అందలేదు. ఆ జనం వాట్సాప్ గ్రూపుల్లో మాట్లాడుకోలేదు. ఒకరి కళ్ళలోకి ఒకరు చూసుకుని వచ్చారు.
సరిగ్గా జలాశయం దగ్గర ఉన్న వాటర్ పైప్లైన్ దగ్గర కిరణ్, అప్పారావు నిలబడ్డారు. జనాలంతా ఆ పైపుల చుట్టూ ఒక పెద్ద కవచంలా నిలబడ్డారు. ఎవరి చేతుల్లోనూ ఆయుధాలు లేవు. కేవలం తమ శరీరాలతో ఆ పైపులను అడ్డుకున్నారు.
“ఏటిరా మీ టెక్నాలజీ! 22 వేల కోట్లు తీసుకుని మా ఊరి గాలి, నీరు లాగేసుకుంటారా? మీ అకౌంట్లు మీరు ఫ్రీజ్ చేసుకోండి, మీ సర్వర్లకి వెళ్లే నీళ్ల వాల్వ్ మేము ఫ్రీజ్ చేస్తాం!” అని గట్టిగా అరుస్తూ, అప్పారావు మాస్టారు ఆ భారీ ఇనుప వాల్వ్ ని చేత్తో పట్టుకుని తిప్పాడు.
చుట్టూ ఉన్న కుర్రాళ్లు సాయం చేశారు. తప్పు పట్టిన ఆ ఇనుప చక్రం ఒక పెద్ద మూలుగుతో తిరిగి, మూసుకుపోయింది.
లోపల 2 గిగావాట్ల డేటా సెంటర్ కు నీటి సరఫరా ఆగిపోయింది. సర్వర్లు వేడెక్కడం మొదలైంది. ఏఐ సిస్టమ్ ఎమర్జెన్సీ అలారం మోగించింది. బయట ఉన్న ఎరుపు రంగు లైట్లు పిచ్చిగా కొట్టుకుంటున్నాయి. వందల కోట్ల డేటా వేడికి కాలిపోవడానికి సిద్ధంగా ఉంది.
దాన్ని కాపాడటానికి డీజిల్ జనరేటర్లు ఆన్ చేయాలని ఏఐ ప్రయత్నించింది. కానీ బయట జనాలు ముళ్ల కంచెలు పీకేసి, ఆ నల్లటి డీజిల్ పైపులను కూడా కోసేశారు.
ఇంటర్నెట్ ద్వారా ప్రపంచాన్ని శాసించాలనుకున్న ఆ కార్పొరేట్ డిజిటల్ రాక్షసుడు, ఇప్పుడు గుక్కెడు నీళ్లు లేక, ఒక సుక్క డీజిల్ లేక విశాఖపట్నం ఎర్రమట్టి మీద ఊపిరి ఆడక గిలగిల కొట్టుకుంటున్నాడు. ఆ భవనం నుండి ఒక పెద్ద నిట్టూర్పు లాంటి శబ్దం వచ్చింది.
పోలీసులు వచ్చారు, కానీ ఆ మౌన ప్రదర్శనను, ఆ చేతిరాత కాగితాలను చూసి వారు కూడా నిశ్చేష్టులయ్యారు. వాస్తవాలు వాళ్ళ కళ్ల ముందు బురదలా అంటుకుని ఉన్నాయి.
కిరణ్ చూస్తుండగానే ఆ డేటా సెంటర్ పైన ఉన్న ఎర్రటి లైట్లు పవర్ కట్ వల్ల ఒక్కొక్కటిగా ఆరిపోయాయి. ఆ లైట్లు ఆరిపోగానే, ఆకాశం నుండి ఒక సన్నటి వాన మొదలైంది. ఆ వాన చుక్కల్లో నీలిరంగు లేదు, స్వచ్ఛమైన నీరు ఉంది. ఆ నీరు మళ్ళీ ముడసర్లోవ జలాశయం వైపు పారడం మొదలైంది.
కిరణ్ కిందకు చూసుకున్నాడు. ఆ తడిసిన మట్టి మీద అతని నీడ నెమ్మదిగా మళ్ళీ కనిపిస్తోంది. ఎంతటి కృత్రిమ మేధస్సు అయినా సరే, చేతికి తగిలే వాస్తవం ముందు, వైజాగ్ మట్టి ముందు, మనుషుల మౌన పోరాటం ముందు తలవంచాల్సిందే అని ఆ రాత్రి చీకటిలో స్పష్టమైంది.
అప్పారావు మాస్టారు తన తడిసిన గొడుగును తెరుచుకుని, కిరణ్ భుజం తట్టి, ఎప్పటిలాగే నిశ్శబ్దంగా ఇంటి దారి పట్టాడు. నగరంలో సముద్రపు గాలి మళ్ళీ ఉప్పగా, ప్రాణంతో వీచడం మొదలైంది.
