రచన: విశాద్ కుమార్ | ఏప్రిల్ 28, 2026
ఒడిశాలోని కియోంఝర్ జిల్లా నుండి ఒక దారుణ సంఘటన వెలుగులోకి వచ్చింది. ఇది మానవత్వానికే సిగ్గుచేటుగా నిలిచిపోతుంది. ఒళ్లు గగుర్పొడిచే ఈ ఘటన, మన పరిపాలనా వ్యవస్థలోని నిర్లక్ష్యాన్ని, అసంబద్ధతను కూడా బట్టబయలు చేస్తోంది. అంతేకాకుండా, అధికార యంత్రాంగపు పత్రాల ప్రక్రియలలోని సంక్లిష్టతలకు సంబంధించి ఇది తీవ్రమైన ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతోంది.
ఏప్రిల్ 27న ఈ దిగ్భ్రాంతికరమైన విషయం వెలుగులోకి వచ్చింది. ఆదివాసీ జీతు ముండా, తన మరణించిన సోదరి అస్థిపంజరాన్ని మోసుకుంటూ ఒక బ్యాంకు వద్దకు చేరుకున్నాడు.
అంతకుముందే అతను బ్యాంకుకు డజన్ల సార్లు వెళ్ళాడు; కానీ ప్రతిసారీ అధికారులు అతనికి ఇలాగే చెప్పారు: “నీ సోదరిని ఇక్కడికి తీసుకురా; అప్పుడే నీకు డబ్బు ఇస్తాము.” ఫలితంగా—పేదరికం, నిరక్షరాస్యతతో సతమతమవుతూ, మన వ్యవస్థలోని అనేక అధికారిక చిక్కుల గురించి ఏమాత్రం అవగాహన లేని జీతు ముండా—తన సోదరి కలరా ముండా (మూడు నెలల క్రితం మరణించిన ఆమె) అస్థిపంజరాన్ని వెలికితీశాడు. ఆమె అవశేషాలను మోసుకుంటూ, మండుటెండలో మూడు కిలోమీటర్లు నడిచి బ్యాంకుకు చేరుకున్నాడు. అక్కడికి చేరుకున్నాక, అతను ఆ అస్థిపంజరాన్ని బ్యాంకు ప్రవేశద్వారం వద్ద ఉంచి, సిబ్బందితో ఇలా అన్నాడు: “చూడండి, నా సోదరి వచ్చేసింది; ఇప్పుడు నాకు ఆమె డబ్బు ఇవ్వండి.”
సిబ్బంది ఆ అస్థిపంజరాన్ని చూడగానే, బ్యాంకు లోపల గందరగోళం, భయాందోళనలు చెలరేగాయి.
కియోంఝర్ జిల్లాలోని దియానాలి గ్రామానికి చెందిన జీతు ముండా సోదరి అయిన కలరా ముండా, 2026 జనవరి 26నాడు మరణించింది.
కలరాకు ఒడిశా గ్రామీణ బ్యాంకులోని మల్లిపాసి శాఖలో ఒక ఖాతా ఉంది. ఆమె ఖాతాలో ₹19,300 జమ అయి ఉన్నాయి. కలరా మరణానికి ముందే ఆమె భర్త, ఆమెకు ఉన్న ఏకైక కుమారుడు ఇద్దరూ మరణించారు. తత్ఫలితంగా, జీతు మాత్రమే తన సోదరికి మిగిలిన ఏకైక వారసుడిగా, ఆ డబ్బుపై హక్కుదారుడిగా మిగిలాడు.
55 ఏళ్ల జీతు ముండా, తన దివంగత సోదరి కలరా ముండా మిగిల్చి వెళ్ళిన పొదుపు మొత్తాన్ని తీసుకోవడానికి ఒడిశా గ్రామీణ బ్యాంకును సంప్రదించాడు.
క్లెయిమ్ పరిష్కార ప్రక్రియను ప్రారంభించడానికి ముందు, అవసరమైన పత్రాలను సమర్పించాల్సిందిగా బ్యాంకు అధికారులు అతన్ని ఆదేశించారు. అయితే—అధికారిక పద్ధతులు తెలియక, పత్రరూప సాక్ష్యాల ఆవశ్యకతను పూర్తిగా అర్థం చేసుకోలేక—ముండా పదేపదే బ్యాంకుకు వెళ్తూనే ఉన్నాడు, కానీ అతని ప్రయత్నాలు పూర్తిగా విఫలమయ్యాయి. బ్యాంకు సిబ్బంది అనుసరించే పత్రాల తయారీ పద్ధతులు జీతూ ముండాకు అర్థం కాలేదు, అలాగే బ్యాంకు ఉద్యోగులు కూడా ఆ ప్రక్రియలను అతనికి సరళంగా, సులభంగా అర్థమయ్యే రీతిలో వివరించలేకపోయారు.
చివరికి, తన సోదరిని స్వయంగా చూడకుండా బ్యాంకు అధికారులు నిధులను విడుదల చేయరని అతను ఒక నిర్ధారణకు వచ్చాడు; తత్ఫలితంగా, కేవలం మూడు నెలల క్రితమే పూడ్చిపెట్టిన తన సోదరి అస్థిపంజరాన్ని వెలికితీసి, మండుటెండలో మూడు కిలోమీటర్లు నడిచి బ్యాంకుకు చేరుకున్నాడు.
జీతూ తన సోదరి ఎముకల మూటను పట్టుకుని బ్యాంకు ప్రాంగణంలోకి అడుగుపెట్టిన క్షణంలో, అక్కడున్న వారందరూ నిశ్చేష్టులయ్యారు, ఆ ప్రదేశమంతా గాఢమైన నిశ్శబ్దం ఆవరించింది.
అంతటి హృదయవిదారక దృశ్యాన్ని చూసి, దాని వెనుక ఉన్న పూర్తి కథను తెలుసుకున్న తర్వాత, అక్కడున్న చాలా మంది ఖాతాదారులు కన్నీళ్లు పెట్టుకోగా, మరికొందరు బ్యాంకు యాజమాన్యంపై తమ ఆగ్రహాన్ని వెలిబుచ్చారు. బ్యాంకు తీవ్ర నిర్లక్ష్య ధోరణి అవలంబించిందని గ్రామస్థులు ఆరోపించారు.
“ఒక పేదవాడు తన సొంత డబ్బును తీసుకోవడం నిజంగా ఇంత కష్టమా? బ్యాంకు గనుక కోరుకుంటే, వారు సర్పంచ్తో వివరాలను సరిచూసుకోవచ్చు లేదా క్షేత్రస్థాయిలో పర్యటించవచ్చు; అయితే, వారిలో మానవత్వం స్పష్టంగా నశించిపోయింది—వారికి మానవత్వం కంటే కాగితపు పనులకే ప్రాధాన్యత లభించింది” అని గ్రామస్తులు ఆగ్రహించారు.
గందరగోళం గురించి సమాచారం అందుకున్న పోలీసులు సంఘటనా స్థలానికి చేరుకున్నారు. పోలీసు అధికారులు జీతూను శాంతపరిచి, పరిస్థితిని అదుపులోకి తెచ్చారు. ఈ విషయాన్ని మానవతా దృక్పథంతో పరిష్కరిస్తామని పోలీసులు హామీ ఇచ్చారు. ఈ మొత్తం సంఘటనపై బ్యాంకు యాజమాన్యం నుంచి వారు వివరణ కూడా కోరారు.
పాట్నా పోలీసుల ప్రకారం, జీతూ నిరక్షరాస్యుడు; అతను ఆదివాసీ సముదాయానికి చెందినవాడు; చట్టపరమైన ప్రక్రియల గురించి అతనికి ఏమాత్రం తెలియదు. స్థానిక పోలీస్ స్టేషన్ ఇన్స్పెక్టర్-ఇన్-ఛార్జ్ (ఐఐసి) కిరణ్ ప్రసాద్ సాహు మాట్లాడుతూ, “‘చట్టబద్ధమైన వారసుడు’ లేదా ‘నామినీ’ అనే భావనలు జీతూకు అర్థం కావు” అని పేర్కొన్నారు. అంతేకాకుండా, మరణించిన వ్యక్తి ఖాతా నుండి నిధులను ఉపసంహరించుకోవడానికి సరైన విధానాన్ని బ్యాంకు అధికారులు అతనికి వివరించడంలో విఫలమయ్యారు.”
సాహు ఇంకా ఇలా అన్నారు, “నామినీ పాత్ర, ఉపసంహరణ ప్రక్రియ గురించి సరిగ్గా వివరించడానికి బదులుగా, బ్యాంకు మేనేజర్ కేవలం ‘మీ సోదరిని ఇక్కడికి తీసుకురండి’ అని చెప్పి పరిస్థితిని మరింత తీవ్రతరం చేశారని ఆరోపణలు ఉన్నాయి.” ఈ విషయం గురించి మేము బ్యాంకు అధికారులను సంప్రదించడానికి ప్రయత్నించినప్పుడు, వారు మా కాల్స్కు సమాధానం ఇవ్వలేదు.”
నిధులను ఉపసంహరించుకోవడానికి సరైన విధానం గురించి ముండాకు అప్పటికే తెలియజేసినట్లు ఆయన ఇంకా తెలిపారు.
ఆ తర్వాత, అతను ఇంటికి తిరిగి వచ్చి తన సోదరి పార్థివ దేహాన్ని తిరిగి ఖననం చేశాడు. ఇంతలో, జీతూ ముండా సోదరి కలారా ముండా బ్యాంకు ఖాతాలో జమ అయిన నిధులను క్లెయిమ్ చేసుకోవడానికి అవసరమైన చట్టపరమైన వారసత్వ ధృవీకరణ పత్రం, మరియు ఇతర పత్రాలను పొందడంలో అతనికి సహాయం చేస్తామని పాట్నా బ్లాక్ అధికారులు హామీ ఇచ్చారు.
ఈ పరిణామాలన్నింటి మధ్య, ఒక ప్రశ్న పదేపదే తలెత్తుతోంది: ఇలాంటి సంఘటనల బాధితులు దాదాపుగా ఎల్లప్పుడూ పేద, నిరక్షరాస్య, ఆదివాసీ, దళిత తదితరవర్గాలకు చెందిన వ్యక్తులే ఎందుకు అవుతున్నారు?
విశద్ కుమార్ సీనియర్ జర్నలిస్టు
తెలుగు: పద్మ కొండిపర్తి
