Month: September 2026

కొండల అంచున విచ్చుకునే తెల్లవారుజాము తెల్లని మంచు బిందువును అడుగు, లోయల్లో ప్రవహించే స్వచ్ఛమైన సెలయేటి అలలను అడుగు దశాబ్దాలుగా నిటారుగా నిలబడి ఆకాశాన్ని ముద్దాడుతున్న మహావృక్షాల వేళ్లను అడుగు స్వాతంత్ర్యం అంటే ఏమిటో అవి చెబుతాయి. రాత్రివేళ నిశ్శబ్దంగా రాలే ఆకుపచ్చని చిగురు శబ్దాన్ని అడుగు, కొండకోనల గుండెల్లో ప్రతిధ్వనించే కోయిల పాటను అడుగు గాఢాంధకారంలో అడవికి దారి చూపే మిణుగురుల నకిషీల వెలుగును అడుగు నిజమైన స్వేచ్ఛకు ఉన్న పరిమళం ఏమిటో అవి చూపిస్తాయి. స్వేచ్ఛ అంటే ఎర్రకోట బురుజుల మీద ఏటా ఆగస్టు 15న మారే 3రంగుల జెండాలు కావు, కెమెరాల ముందు యాభై

గంధమర్దన్, డియోమాలి, నియాంగిరి, తిజిమాలి అనేవి ఒకప్పటి ఒడిశాలోకి తొంగిచూసే నాలుగు కిటికీలు. ఇక్కడ అడవులు, సెలయేళ్లు, జంతువులు, నేల, పవిత్ర శిఖరాలతో ఆదివాసీలకున్న సంబంధాల ద్వారా మానవ గుర్తింపు ఏర్పడింది. ఆ కొండలకి యజమాని ఎవరు? అనేది ఇక వాయిదా వేసి తప్పించుకోలేని ప్రశ్న. కేవలం ఒక భౌగోళిక నిర్మాణం, ప్రభుత్వ రిజిస్టర్‌లో నమోదైన ఖనిజాలున్న భూభాగం, వేలం వేయడానికి, వెలికితీతకు అందుబాటులో ఉన్న ఒక వనరు మాత్రమేనా? లేక అది పూర్వీకులకు చెందినదా, ఒక పవిత్రమైన ప్రదేశమా, ఒక సజీవ భాండాగారమా? ఒక నాగరికతకు పునాదా? మనం గంధమర్దన్, డియోమాలి, నియమగిరి, తిజిమాలిలను చూసినప్పుడు ఈ ప్రశ్న మరింత అత్యవసరమైనదిగా మారుతుంది. ఇవి

పెద్ద డ్యామ్‌ల నిర్మాణ అనుభవం లేదు, బీజేపీకి రూ. 60 కోట్లు: భారతదేశపు మొట్టమొదటి నదుల అనుసంధాన డ్యామ్ కాంట్రాక్టును ఒక ఆంధ్ర కంపెనీ ఎలా గెలుచుకుంది దౌధాన్ డ్యామ్‌కు వ్యతిరేకంగా గిరిజన మహిళలు, ఇతర గ్రామస్థులు నిరసన తెలుపుతున్నారు. దౌధాన్ డ్యామ్‌కు వ్యతిరేకంగా ఆదివాసి మహిళలు, ఇతర గ్రామస్థులు నిరసన తెలుపుతున్నారు. కెన్-బెట్వా నదుల అనుసంధాన ప్రాజెక్టు తమ జల్, జంగల్, జమీన్ నుండి తమను దూరం చేస్తుందని వారు అంటున్నారు. ఒకవేళ డ్యామ్ నిర్మిస్తే, తమకు న్యాయమైన పునరావాసం, మహిళలకు సమాన పరిహారం, తమ భూమి మార్కెట్ విలువకు నాలుగు రెట్ల వేతనం, అడవులు, నదికి

‘వృద్ధి’, ‘అభివృద్ధి’ అనే పదాలు ఒకేలా కనిపించినప్పటికీ, వాటి అర్థాలు వేర్వేరు. నిజానికి వాటిని ఆర్థిక ప‌రిభాష‌లో వాటిని ఆర్థిక వృద్ధి, ఆర్థిక అభివృద్ధి అని అనాలి. ఆర్థిక వృద్ధి అంటే ఒక దేశం యొక్క ఉత్పత్తిలో పరిమాణాత్మక పెరుగుదల, కాగా ఆర్థిక అభివృద్ధి అనేది మొత్తం ప్రజల జీవన ప్రమాణాలలో గుణాత్మక మెరుగుదల. ఆర్థిక వృద్ధి, అభివృద్ధి అనే పదాలను తరచుగా ఒకదానికొకటి పర్యాయపదాలుగా ఉపయోగిస్తారు, కానీ అవి అర్థశాస్త్రంలో వేర్వేరు భావనలను సూచిస్తాయి. ఆర్థిక వృద్ధి, అభివృద్ధి అనేవి ఒక దేశం యొక్క పురోగతికి, శ్రేయస్సుకు కీలక సూచికలు. వస్తు సేవల ఉత్పత్తిని అధికం చేస్తే

కిటికీ అద్దాల మీద నుంచి జారిపోతున్న నీటి బొట్లను చూస్తుంటే కాలం దానంతట అదే కరిగిపోతున్నట్లుగా అనిపిస్తోంది. బయట సన్నగా, విడవకుండా పడుతున్న వాన. ఈ వర్షానికి ఆవేశం లేదు, కేవలం  నిరంతరమైన అలసట మాత్రమే ఉంది. సరిగ్గా నా ఇప్పుడు నా మనసులాగే. గదిలో  మందుల వాసన. ఒకప్పుడు ఈ వాసనలంటే నాకు భయం. కానీ ఇప్పుడు ఇవే నా దైనందిన జీవితంలో భాగమైపోయాయి. నా రెండు కిడ్నీలు పనిచేయడం మానేశాయి. పక్కనే ఉన్న డయాలసిస్ యంత్రం నా రక్తంలోని మలినాలను శుభ్రం చేస్తూ  యాంత్రికమైన చప్పుడు చేస్తోంది. కానీ, నా మెదడులోని జ్ఞాపకాలను, నా మనసులో

వందేమాతరం గేయం సూత్రప్రాయంగా దుర్గాదేవి వందనం. బంకించంద్ర ఈ గేయంలో భారతమాతను, దుర్గామాతను ఒకటిగా మార్చేశారు. ఇది ఆయన భాషా నైపుణ్యం, కావ్య కౌశలానికి నిదర్శనం. అయితే భాష వెనుక ఉన్న సత్యాన్ని దాచలేము. ఈ గేయం హిందూ దేవత అయిన దుర్గకు దేశం కంటే ఉన్నతమైన స్థానాన్ని ఇస్తూ, భారతమాతను దుర్గాదేవి రూపంలో ఊహిస్తుంది. గేయం మొదటి భాగం దేశం గురించి వివరిస్తుంది. అందులో నేల, నీరు, పంటలు, పచ్చదనం, మాతృభూమి సౌందర్యం ఉన్నాయి. 1937లో వివాదం తలెత్తిన తర్వాత కాంగ్రెస్ వర్కింగ్ కమిటీ జాతీయ వేడుకల్లో దీని మొదటి రెండు చరణాలను మాత్రమే ఉపయోగించాలని నిర్ణయించింది.

ఏమి ఊహాతీత ప్రపంచం ఇదికలలకి వాస్తవానికి మధ్యఊగిపోవాల్సి వస్తోంది.... అసలు నేను నిర్మించే క్షణాలు ఎవరివినావనే కాదు గా... ఇప్పుడు చూడుఈ నగరం లో నా చుట్టూపరుగులతో ఎగసిపడే సంద్రాన్నిసందర్శచాల్సి వస్తోంది. ఈ రణగొణ ధ్వనుల్లోవిలవిలలాడే ప్రాణాల్ని వీక్షిస్తున్నాను.. మనిషి యంత్రంలా పరుగిడినప్పుడేఅలసిపోయిన జీవికల్ని పరామర్శిస్తున్నాను ఇక జారే క్షణాలని వలవేసి చూస్తేకొన్ని సార్లు ఒంటరి క్షణాలే బాగుంటాయికొన్ని సార్లు ఒంటరి వానలే స్వేచ్ఛనిస్తాయి కిటికీ లోకి తొంగి చూస్తేలేత గాలులు మెత్తగా తడుముతూ ఉంటాయి నిజం చెప్పనాఒంటరితనం బాధే కావచ్చుఅది ఒక బహుమతి కూడా... మొదటి ఆఖరి ఒంటరి తనాల నడుమపోరాటం బహు గొప్పది ఒకరు లక్ష్యం

नयी पीढ़ी को सलाम डंडों, घूंसों, बूटों, ‘कमेंटों’ का जिस अंदाज में जवाब दिया, क्रूर पुलिसिया मानसिकता का जिस बेबाकी से पर्दाफ़ाश किया, दमन के खतरनाक इरादों का जैसा मज़ाक उड़ाया, और अहंकारी सत्ता को घुटनों पर ला टिकाया, गोदी मीडिया के रचे प्रपंचों को जैसे नंगा किया, उत्पीड़न-दमन को जिस ढंग से हँसी-ठठ्ठे में उड़ाया, सचेतन भारत-भारतीयता की जो बुलंद झलक दिखाई, न्यायोचित माँगों पर जो संकल्प, एकता और

దేశం నలుమూలలా ఒక కొత్త పదం పుట్టింది “దిమాగి నక్సల్స్!” ప్రశ్నించే పెదవుల మీద ఒక ముద్ర ఆలోచించే మెదళ్ల మీద ఒక నేరారోపణ! మొన్న “జాతి వ్యతిరేకులు” అన్నారు, నిన్న “దేశద్రోహులు” అన్నారు, ఆ తర్వాత“అర్బన్ నక్సల్స్” అన్నారు ఇప్పుడు “దిమాగి నక్సల్స్!” పేరు మారుతోంది…నింద మారుతోంది… కానీ భయం మాత్రం అదే! ఎందుకంటే ప్రశ్నించే మనిషి ఏ అధికారానికైనా ప్రమాదమే! “ఎందుకు?” అని అడిగితే నక్సలా! “ఎక్కడ ఖర్చు చేశారు?” అని అడిగితే దేశద్రోహా! “రాజ్యాంగం ఎక్కడ?” అని నిలదీస్తే జాతి వ్యతిరేకా! “ప్రజాస్వామ్యం ఎక్కడ?” అని వెతికితేఅర్బన్ నక్సలా! ఈ దేశంలోపౌరుడిగా ఉండటానికిముందుమెదడును సమర్పించాలా?

బే షక్ అబ్ ఘం కా దౌర్.. చారోc తరఫ్ గెహ్రా అంధేరా.. మేరే వతన్ కే సారే బదన్ కో.. జక్ డా దియా జాలిం జంజీర్.. హాc హా c యే దుష్మన్క జోర్.. తోభీక్యా హువా రుకీ క్యా హవా.. ఆస్మాన్నా జ్హుకీ జమీన్నా బుజీ.. దూర్ జంగల్ పహాడీకే పీఛే.. మాసూం గోద్మే హల్కా చిరాగ్.. సిలగ్తా సుభాకా సుహానా దీదార్..       ***** سہانا دیدار.. اقبال بے شک اب یہ غم کا دور ہے.. چاروں طرفا     گہرا اندھیرا.. میرے وطن کے سارے بدن