సమీక్షలు

ఇతర భాషల్లో పరిస్థితి ఎలా ఉందో మనకు తెలియదు కానీ తెలుగులో సైన్సును ప్రమోట్ చేసే రచనలు మొదటి నుంచి కూడా చాలా తక్కువ. దాని విలువ చాలా మందికి స్పష్టంగా తెలియక పోవటం చేత రచయితలు అటువైపు దృష్టి సారించలేకపోయారు. విజ్ఞాన శాస్త్రాలకు ప్రత్యక్షంగానో పరోక్షంగానో చెందిన వాళ్ళు రాయగలిగే వాళ్ళు కాకపోవడం మూలంగా రాయలేకపోయారు. ఈ రెండు కారణాల వల్ల సైన్సు రచనలు ఎక్కువగా మనకు అందుబాటులో లేకుండా పోయాయి. సహజంగానే భారతీయులలో సైన్సు మీద కంటే నాన్ సైన్సు మీదనే దృష్టి ఎక్కువ. ఈ విషయం కూడా ఈ రంగంలో రచనల కొరతకు కారణమై

ప్రపంచ సాహిత్యంలో వేటది ప్రత్యేకస్థానం.  ప్రఖ్యాతి పొందిన 'ఓల్డ్ మాన్ అండ్ ది సీ ' నవలా రచయిత ఎర్నేస్ట్ హెమింగ్వే స్వయంగా సాహసి, పెద్ద జంతువుల వేటగాడు.  ఆయన మరో రచన 'గ్రీన్ హిల్స్ ఆఫ్ ఆఫ్రికా’ ది వేట సాహిత్యంలో మొదటి స్థానమని చెబుతారు. విల్సన్ రాల్స్  'వేర్ ది రెడ్ ఫెర్న్ గ్రోస్' పిల్లల కోణంలో రాసిన వేట నవల.  జాక్ లండన్ రాసిన ‘కాల్ ఆఫ్ ది వైల్డ్’ నవల, ‘ది సీ వుల్ఫ్’ కథలు  మన తెలుగు పాఠకులకు బాగా పరిచయం అయినవి. ప్రమాదకరంగా మారిన హిమాలయ చిరుతల, పులుల వేట

నేను రాస్తా... నిరంతరం రాస్తా. విశ్రాంతి తీసుకోవాలనే కోరిక నాకు లేదు. సమాజ అభివృద్ధి కోసం, అకృత్యాలకు వ్యతిరేకంగా, నా కళ్లతో చూసి గ్రహించిన సత్యాన్ని రాస్తా. మానవీయ విలువలు పరిమళించాలని, మనిషిగా నా బాధ్యతను నెరవేరుస్తూ విశ్రమించకుండా రాస్తా అంటూ పాఠకులను తన అక్షర ప్రయాణంలో భాగస్వాములను చేసే సహజ కవి బిల్ల మహేందర్. రచయిత ఉమ్మడి వరంగల్ జిల్లాకు చెందిన  బిల్ల మహేందర్ ప్రభుత్వ ఉపాధ్యాయులు. "నేను ఎలా జీవిస్తానో అలా రాస్తాను, ఎలా రాస్తానో అలానే జీవిస్తాను" అని తన జీవితానికి నిఖార్సైన నిర్వచనం ఇచ్చుకున్న బిల్ల మహేందర్, 'నేను మరణిస్తూనే ఉన్నాను' అనే

2026 సెప్టెంబర్ 14 1978లో వచ్చిన ఎంతో ప్రశంసలు పొందిన ఆనంద్ పట్వర్ధన్ సంచలనాత్మక డాక్యుమెంటరీ చిత్రం ‘జమీర్ కే బందీ’ (ప్రిజనర్స్ ఆఫ్ కాన్షియెన్స్)లో ఎమర్జెన్సీ సమయంలో 1975 డిసెంబర్ 1నాడు ఉరితీసిన విప్లవకారులు భూమయ్య, కిష్టా గౌడ్ ల ప్రస్తావన కూడా ఉంది. మాంటేజ్ అనే టెక్నిక్ ద్వారా, ఒక సన్నివేశంలో ఆ ఇద్దరి ఉరిశిక్షను గ్రాఫిక్స్ రూపంలో చూపిస్తారు. దీని వెంటనే, రాజ్‌పథ్‌లో జరుగుతున్న అద్భుతమైన గణతంత్ర దినోత్సవ పరేడ్‌కు దృశ్యం మారుతుంది. నేపథ్యంలో జాతీయ గీతం వినిపిస్తూ ఉంటుంది. ఈ శక్తివంతమైన 20-సెకన్ల మాంటేజ్‌లో, ఆనంద్ పట్వర్ధన్ ఒక స్పష్టమైన సందేశాన్ని అందిస్తారు:

ఈ పుస్తకంలో 35 కవితలున్నాయి. ఆగస్టు 7 వ తేదిన రాయలసీమ విద్యా వంతుల వేదిక, రాయలసీమప్రగతిశీల విద్యార్థి సమాఖ్య ఆధ్వర్యంలో పెనుకొండ శ్రీ సత్య సాయి డిగ్రీ కళాశాల ప్రిన్సిపాల్ వి. ఆదిశేషారెడ్డి గారి అధ్యక్షతన జరిగింది. ప్రధాన వక్తలుగా సడ్లపల్లి చిదంబర రెడ్డి గారు, శ్రీనివాసులు, (ఓపిడిఆర్) గారు, రైతుసంఘం నాయకులు ధనాపురం వెంకట్రామిరెడ్డి గారు తరిమెల అమర్ నాథ్ రెడ్డి గారు పాల్గొన్నారు. కవి చంద్రహాస, రాహుల్ సమన్వయం తో, వెంకటేష్, లక్ష్మి ల పాటలతో సభ మొదలైంది. నేను ఈ సభలో ఈ పుస్తకం పరిచయం చేశాను. కేవలం ఆ పరిచయానికి మాత్రమే

'గ్రామీణ ప్రాంతంలో ఘోరమైన ఏదో తప్పు జరుగుతోంది.' -ప్రొఫెసర్ ఎం.ఎస్. స్వామినాథన్, 2005 యాభై ఏళ్ల రైతు శ్రీకృష్ణ కలంబ్ 2008 మార్చి 24న ఉరి వేసుకుని ఆత్మహత్య చేసుకున్నాడు.  రెండు రోజుల ముందు, తన మరణానంతర నివాళిని తానే రాసుకున్నాడు. కేవలం ఆరు లైన్ల ఆ నివాళిని తన చొక్కా జేబులో పెట్టుకున్నాడు. బ్రిటిషర్లు బరార్‌[i] గా పిలిచే పశ్చిమ విదర్భ ప్రాంతంలో మాట్లాడే మరాఠీ మాండలికం అయిన స్వచ్ఛమైన వర్హాడీలో, అది ఇలా  మొదలవుతుంది: మీ ఆగలా వెగలా, మాహి న్యారిచ్ జిందగాని; మహ్యే మరణ భీ ఆహే, జసే అవకలి పాని. నేనో ప్రత్యేకమైన

పలమనేరు బాలాజి కవిత్వం చదివిన వాళ్ళకు తప్పకుండా ఒక ప్రశ్న వెంటాడుతు  ఉంటుంది. ఇంత దయతో, ఇంత ప్రేమగా,  ఇంత కరుణతో ఈ కవి  ఎట్లా మాట్లాడుతున్నాడని? కలిసిన ప్రతి సందర్భాన్ని వెచ్చని 'టీ' మయం, పోయెట్రీమయం ఎలా చేయగలుగుతున్నాడని? ఎన్నో సార్లు తన జీవన మూలాల గురించి అడగాలనుకొని ఆగిపోయాను.  ఇప్పుడీ 'ఏకలవ్య కాలనీ' ఎరుకల జీవన గాథలు చదువుతుంటే పలనునేరు బాలాజి మూలాలు ఎక్కడున్నాయో తెలుస్తాయి. కేవలం తన గురించో, తన కుటుంబ నేపధ్యం గురించో కాదు ఎరుకల జాతి కన్నీటి కథలను వినిపించిన ఎరుకల అస్తిత్వ కథలివి. అస్తిత్వ ఉద్యమాల చైతన్యంతో ఇప్పటి వరకు

స్వేచ్ఛా భారత రాజ్యాంగ భావనలపై ప్రముఖ మేధావులు రాసిన పదకొండు చిన్న వ్యాసాల పరంపరలో చివరి పుస్తకాన్ని రాసేందుకు ఆనంద్ తేల్తుంబ్డేను ఆహ్వానించడం సముచితమని మేము భావించాము. ఆయన భారతదేశపు అత్యంత గౌరవనీయ మేధావులలో ఒకరు. ఇటీవలే ‘మనస్సాక్షి’ ఖైదీ (prisoner of conscience) గా ఆయన జైలు జీవితం అనుభవించారు. మేము తీసుకు వచ్చిన ఈ పుస్తక పరంపరలో రాజ్యాంగాన్ని నాయకులు ఎలా ఊహించారు, ఎలా చర్చించారు, ఎలా రచించారు అనే అంశాలను మేము పరిశీలించాము. అలాగే లౌకికత్వం, సామ్యవాదం, ప్రజాస్వామ్యం పట్ల రాజ్యాంగ దృక్పథాన్ని, న్యాయం, స్వేచ్ఛ, సమానత్వం, సోదరభావం, సమాఖ్య వ్యవస్థ, శాస్త్రీయ దృక్పథం

విప్లవం అనేది కేవలం బాహ్య పోరాటం మాత్రమే కాదు—అది అంతర్గత చైతన్యం, విద్య. తోటివారి మద్దతుకు సంబంధించిన విషయం కూడా. ఆయుధాలు చేపట్టిన మహిళల పోరాట మార్గంతోనూ, వారు ఆయుధాలు ధరించడాన్నీ మనం ఏకీభవించవచ్చు లేదా విభేదించవచ్చు. కానీ వారి జీవిత పోరాటాన్ని మనం తోసిపుచ్చలేము. ఉద్యమం, పోరాటం, ప్రతిఘటన సరైనవని నమ్మేవారు, పోరాటానికి లేదా ప్రతిఘటనకు ఒకే ఒక మార్గం ఉండదని గ్రహించాలి. ఏ ప్రాంతంలో ఉద్యమం ఎలా ఉంటుందనేది అక్కడి పరిస్థితులే నిర్ణయిస్తాయి. అంటే, అణచివేత స్వభావమే ప్రతిఘటన మార్గాన్ని కూడా నిర్దేశిస్తుంది. అందువల్ల, ఏ ఉద్యమాన్ని కూడా—ఉదాహరణకు మావోయిస్ట్ ఉద్యమాన్ని కూడా—అది ఆయుధాలు చేపట్టినంత

మల్లెల నరసింహమూర్తి మల్లె పువ్వు లాంటి కవిత్వాన్నే కాదు పాలకవర్గాల దోపిడీ విధానాల్ని, రాయలసీమ కరువును, వెనుకబాటుతనాన్ని, ముఠా కక్షల్ని నిరసిస్తూ సీరియస్ కవిత్వాన్ని రాసే అభ్యుదయవాది. “మట్టి తంబూర” అనే శీర్షికతో ఈ కావ్యాన్ని వెలువరించడమూ, ఒక జానపద సంగీత వాద్యంగా ఈ కావ్యాన్ని ప్రకటించడంతోనే మట్టితో కవి కవిత్వం ఎంతలా మమేకమైందో అర్థం అవుతుంది. 2004లో ప్రాంతీయ అస్తిత్వంలో భాగంగా “జలస్వప్నం” కావ్యాన్ని రాస్తే దానికి కొనసాగింపుగా 2024న రాయలసీమ నీటివ్యథలపై “మాకు ఒక నది కావాలి” రాశాడు. అదే పరంపరలోనే ‘మట్టి తంబూర ‘శీర్షికతో మరో కావ్యాన్ని వెలువరించాడు. ఈ మట్టి తంబూర కేవలం